انواع موجودی چیست ؟ و چه نیازی به هر یک داریم ؟

انواع موجودی چیست ؟ این پرسش اهمیت زیادی دارد، چرا که هر کسب و کاری، در هر سطحی، با یک یا چند موجودی به شرح زیر در ارتباط است.

یک زنجیره تامین با کمترین مقدار موجودی در قسمت‌های به اصطلاح گلوگاهش، یک مدینه فاضله است. متاسفانه، این موضوع به ندرت رخ می‌دهد. جامعه ما و همچنین بازار ما غیرقابل پیش‌بینی هستند، بنابراین ما نیاز داریم که مقادیر مختلفی از موجودی را سطوح مختلف زنجیره تامین نگهداریم. افزایش تقاضای مصرف کننده برای انتخاب بیشتر، منجر به گسترش دامنه و اندازه محصول می شود که منجر به تقاضای بی سابقه برای ظرفیت ذخیره سازی می شود.

در اینجا به انواع موجودی و دلایل ذخیره‌سازی هر یک می‌پردازیم:

الگوهای تقاضای نامشخص و نامنظم

تامین‌کنندگان بستنی، لوسیون‌های ضدآفتاب، چتر و مشابه اینها، الگوهای نامنظم تقاضا مبتنی بر تغییرات آب و هوایی را تجربه کرده‌اند.

سایر فروش‌های غیرقابل پیش‌بینی هم ممکن است هنگام راه‌اندازی یک محصول جدید و پیشرفت یک تیم در یک مسابقه‌ای مانند بازی‌های جهانی فوتبال و بیسبال به وجود می‌آید.

این نوع موجودی برای مقابله با  این تغییرات تقاضا نگهداری می‌شود.

مصالحه بین حمل و نقل و هزینه آن، توجیه حمل و نقل بزرگتر

توانایی توزیع محصول در مقادیر زیاد، سبب جذب هزینه کمتر بر هر واحد محصول خواهد شد. در اینجا مصالحه بین هزینه نگهداری واحدهای اضافه‌تر در مقایسه با هزینه حمل و نقل مقادیر کمتر است.

اگر هزینه حمل و نقل جذاب باشد، باید فضای بیشتری را برای ذخیره‌سازی در نظر گرفته شود. همچنین باید اطمینان قوی داشته باشیم که تمام اقلام خریداری شده به فروش می رسد.

تخفیف از طریق خرید فله

یکی دیگر از انواع موجودی ، بر اساس میزان تخفیف مطابق با حجم خرید است. امکان کاهش نرخ واحد از طریق حجم خرید یا تعداد بیشتر، همیشه یک ارزش جذاب برای خریدار است. اگر چه که ممکن است خرید بیش از حد، و فروش نرفتن مقادیر اضافه بر کل شرکت تاثیر بگذارد یا اینکه مجبور شود برای خالی کردن انبار، با قیمت کمتری عرضه کند.

در این وضعیت، استلال ما این است که پیش از گرفتن تصمیم خرید، کل هزینه‌ها محاسبه شود. این هزینه‌ها شامل، هزینه انبارداری و نگهداری، هزینه بهره سرمایه، هزینه‌های تخفیف احتمالی فروش و هزینه‌های ضایعات می‌باشد. در اینجا مصالحه بین، کاهش هزینه‌های خرید و افزایش هزینه‌های نگهداری هر واحد محصول است.

مسافت بین تولیدکننده و مشتری نهایی

همانطور که می‌دانیم، بر اساس مسافتی که محصول نهایی باید طی کند، سبب می‌شود که به مقدار بیشتری برای نگهداری در انبار نیاز داشته باشیم. زمان تحویل، ممکن است مقداری بین 4 تا 8 هفته باشد و این مقدار به موقعیت قرارگیری کارخانه تولیدکننده مرتبط است.

در اینجا مصالحه بین تامین‌کنندگان گرانقیمت محلی و هزینه حمل و نقل و نگهداری و انبارداری است.

پوشش زمان‌های تعطیلی خط تولید

یکی از انواع موجودی نگهداری حجمی از کالا برای کاهش ریسک عدم موجودی است. بسیاری از تولیدکنندگان، فعالیت‌ها و تولید خود را به دلایل تعطیلات، نگهداری و تعمیرات تجهیزات و یا مقادیر موجودی در انبار تعطیل می‌کنند. به عنوان نتیجه، خرده‌فروشان و انبارداران می‌بایست موجودی مطمئنی را نزد خود نگهدارند تا در صورت تعطیلی کارخانه در شرایط مطرح شده، بتوانند پاسخگوی نیاز مشتریان خود در بازار باشند.

همچنین تولیدکنندگان می‌بایست حجم مناسبی از قطعات اولیه تولید خود را انبار کنند تا در صورت تعطیلی خط تولید تامین‌کننده، با مشکل عدم وجود موجودی روبرو نشوند.

توانایی افزایش زمان تولید

تغيير يا تنظيم خطوط توليد به منظور تطابق با تغييرات در مدل ها، رنگ، ويژگي هاي طراحي و غيره گران است. طولانی شدن زمان تولید باعث می‌شود که هزینه تولید برای هر واحد تولید کمتر شود. در اینجا مصالحه بین هزینه کاهشی تولید در مقابل هزینه افزایشی برای نگهداری هر واحد محصول است.

برای مدیریت تولید فصلی

نوع دیگری از انواع موجودی برای مقابله با عدم موجودی مواد اولیه در برخی از فصول می‌باشد. برخی مواد خوراکی و نوشیدنی در زمان یا فصل خاصی تولید می‌شود، بنابراین می‌بایست مقداری را ذخیره کرد تا در صورت نیاز موجود باشد.

زمان‌های اوج مصرف

منظور از زمان‌های اوج مصرف، فصل‌ها یا زمان‌هایی است که به صورت فصلی مانند تابستان یا زمستان، یا به صورت مناسبتی مانند سال نو میلادی، سال نو چینی، جشن‌های مختلف در ایام سال، تقاضا افزایش می‌یابد.

رویدادهای بزرگ ورزشی هم می‌توانند تاثیر بسزایی برای روی افزایش ذخیره برخی کالاها داشته باشد. برای نمونه المپیک می‌تواند بر روی میزان حجم تولید و ذخیره‌سازی لباس‌های ورزشی داشته باشد.

ذخیره قطعات یدکی

نوع دیگر از انواع موجودی ، موجودی قطعات یدکی است. برای آنکه اطمینان حاصل شود که خط تولید بدون وقفه به کار خود ادامه می‌دهد، هر تولیدکننده باید مقداری از قطعات یدکی مورد نیاز خود را ذخیره کند تا در صورت وقوع خرابی، از این موجودی برای تعمیر دستگاه یا تجهیز استفاده شود. در اینجا مصالحه بین این دو موضوع است که آیا هزینه نگهداری موجودی را بپذیریم، یا اینکه هزینه توقف تولید را قبول کنیم، می‌دانیم که وقتی تجهیزی به صورت ناگهانی خراب شود، نیازمند قطعه یدکی است، اگر قطعه یدکی موجود نباشد، زمان توقف تولید افزایش می‌یابد و این یعنی افزایش هزینه‌های تولید.

این موضوع بدین معنا نیست که برای نگهداری این قطعات هیچ چاره‌ای نداریم یا نمی‌توان برنامه‌ریزی کرد، مواردی چون زمان تحویل قطعه از تامین‌کننده و میزان نرخ خرابی تجهیزات برای تعیین حجم این موجودی خیلی ضروری است.

موجودی محصول در جریان ساخت

بسیاری از تولیدکنندگان به دلیل شیوه تولیدی که دارند مجبور هستند مقداری موجودی در جریان ساخت در بین ایستگاه‌های کاری خود در نظر بگیرند، این موجودی در جریان ساخت سبب می‌شود که خرابی یک ایستگاه کاری اثر منفی بر فعالیت‌های سایر ایستگاه‌ها نداشته باشد.

تا زمان برطرف نمودن ایراد به وجود آمده در ایستگاه مورد نظر، ایستگاه کاری بعدی می‌تواند از موجودی در جریان ساخت برای ادامه فعالیت خود استفاده کند.

همچنین در برخی موارد، یک محصول یک چارچوب کلی دارد و در فعالیت‌های پایانی مانند رنگ، برخی آپشن‌ها و استایل‌ها متفاوت هستند، نگهداری موجودی در جریان ساخت سبب می‌شود که با توجه به استقبال بازار، رنگ و استایل مورد نظر تولید شود.

موجودی سرمایه‌ای

تعدادی از محصولات هستند که در گذر زمان ارزش‌شان افزایش پیدا می‌کند، این محصولات را محصولات سرمایه‌ای می‌نامیم. ارزش این نوع موجودی در طول زمان بیشتر می‌شود، اما باید به خاطر داشته باشیم که هزینه نگهداری و انبارداری این محصول نباید بیشتر از رشد ارزش خود محصول باشد.

موجودی اسناد

تمامی شرکت‌های خصوصی و دولتی وظیفه دارند که اسنادی را مانند اسناد حسابداری، فاکتورها، قراردادها، اسناد تولید و غیره را برای مدت مشخصی نگهداری کنند. بنابراین یکی از انواع موجودی، موجودی اسناد است، این نوع موجودی نیز هزینه‌ای را برای شرکت به همراه دارد.